Zonbescherming op wintersport: tips voor zonnebrand en ogen

Niets is zo heerlijk als een strakblauwe lucht boven de besneeuwde bergtoppen. Terwijl je op het terras van een berghut geniet van een welverdiende pauze, voel je de warme zonnestralen op je gezicht. Maar vergis je niet: de zon in de bergen is vele malen krachtiger dan aan de Belgische of Nederlandse kust. Zonder de juiste voorzorgsmaatregelen loop je niet alleen het risico op een pijnlijke verbranding, maar ook op langdurige schade aan je huid en ogen. In dit artikel uit onze rubriek Fit & Veilig op de Piste leggen we uit waarom zonbescherming op wintersport essentieel is en waar je precies op moet letten bij het kopen van zonnebrand en oogbescherming in de bergen.

Waarom de zon in de bergen sterker is

Veel wintersporters onderschatten de kracht van de zon omdat de omgevingstemperatuur vaak laag is. Je voelt de hitte minder door de koude berglucht of de rijwind tijdens het skiën, maar de UV-straling is onverbiddelijk. Er zijn twee hoofdoorzaken waarom de zon op hoogte veel intenser is. Ten eerste is de atmosfeer op grote hoogte dunner. Hoe hoger je komt, hoe minder lucht er boven je is om de schadelijke ultraviolette straling te filteren. Per 1.000 meter die je stijgt, neemt de intensiteit van de UV-straling met ongeveer 10 tot 12 procent toe. In een hooggelegen gebied zoals Val Thorens vang je dus aanzienlijk meer straling op dan in de lage landen.

Ten tweede speelt de reflectie van de sneeuw een enorme rol, ook wel het albedo-effect genoemd. Terwijl gras of asfalt slechts een klein deel van het zonlicht weerkaatst, reflecteert verse sneeuw tot wel 80 tot 90 procent van de UV-straling. Dit betekent dat je huid de straling niet alleen direct van bovenaf ontvangt, maar ook van onderen en opzij. Dit verklaart waarom ook de onderkant van je neus, je kin en zelfs je oren zo snel kunnen verbranden tijdens het skiën of snowboarden. Voordat je de piste op gaat, is het slim om op SkiAtlas.be de live webcams te checken om te zien of het een zonnige dag wordt, zodat je je voorbereiding hierop kunt aanpassen.

Zonnebrand en oogbescherming in de bergen: de huid

Goede zonnebrand en oogbescherming in de bergen begint bij een kwalitatieve zonnecrème met een hoge beschermingsfactor. Gebruik op wintersport minimaal factor 30, maar factor 50 is voor de meeste mensen sterk aan te raden, zeker tijdens de krokusvakantie of het lenteskiën in maart. Kies voor een product dat specifiek is ontwikkeld voor winterse omstandigheden. Deze crèmes bevatten vaak minder water dan normale zonnebrand, waardoor de crème niet bevriest op je huid bij temperaturen onder nul.

Vergeet niet om je lippen extra te beschermen. De huid van je lippen is erg dun en bevat bijna geen pigment, waardoor ze extreem gevoelig zijn voor UV-straling en uitdroging door de koude wind. Een lippenbalsem met een UV-filter (SPF 30 of hoger) is dan ook onmisbaar in je jaszak. Breng de zonnebrandcrème minstens dertig minuten voordat je naar buiten gaat aan, zodat deze goed in de huid kan trekken. Herhaal het insmeren bovendien elke twee uur, zeker als je veel zweet door de inspanning.

Oogbescherming in de sneeuw: voorkom sneeuwblindheid

Niet alleen je huid heeft bescherming nodig; je ogen zijn minstens zo kwetsbaar. Zonder goede oogbescherming kun je last krijgen van sneeuwblindheid (keratitis solaris). Dit is in feite een verbranding van het hoornvlies door overmatige UV-straling. Het is extreem pijnlijk en kan tijdelijke blindheid veroorzaken, wat levensgevaarlijk is op de piste. Een goede skibril (goggle) of sportzonnebril is daarom een absolute must.

Let bij de aanschaf van een bril op het CE-keurmerk en de categorie van de glazen. Voor zonnige dagen in de bergen heb je minimaal categorie 3 nodig, die 82% tot 92% van het licht absorbeert. Bij extreem felle zon op gletsjers is categorie 4 soms zelfs noodzakelijk. Zorg er ook voor dat de bril goed aansluit op je gezicht, zodat er geen strooilicht via de zijkanten je ogen kan bereiken. Op SkiAtlas.be kun je via de webcams vaak goed zien of het zicht helder is of dat er sprake is van bewolking, wat je helpt bij de keuze voor de juiste lens (bijvoorbeeld een oranje lens voor meer contrast bij bewolking of een donkere lens voor felle zon).

Tips voor gezinnen en kinderen

Voor kinderen is zonbescherming nog belangrijker dan voor volwassenen. Hun huid is dunner en de natuurlijke beschermingsmechanismen zijn nog niet volledig ontwikkeld. Bovendien is schade die op jonge leeftijd wordt opgelopen vaak onomkeerbaar en verhoogt het de kans op huidproblemen op latere leeftijd. Gebruik voor kinderen altijd factor 50+ en zorg voor een goed passende helm met bijbehorende skibril die niet afzakt.

• Smeer kinderen ook in als het bewolkt is; UV-straling dringt moeiteloos door een dun wolkendek heen.
• Vergeet de plekjes achter de oren en in de nek niet, zeker als ze geen sjaal of buff dragen.
• Houd baby's en heel jonge kinderen zoveel mogelijk in de schaduw of gebruik een parasol op het terras van de berghut.
• Zorg dat ze voldoende water drinken, want de combinatie van zon en hoogte kan leiden tot snellere uitdroging.

Conclusie: wees voorbereid op de bergzon

Zonbescherming op wintersport is geen overbodige luxe, maar een essentieel onderdeel van je uitrusting. Door de combinatie van hoogte en reflectie is de straling veel krachtiger dan we in de Benelux gewend zijn. Door te investeren in een goede zonnebrandcrème voor de winter en een kwalitatieve skibril met de juiste filters, voorkom je pijnlijke verbrandingen en oogklachten. Zo kun je optimaal genieten van je vakantie in de sneeuw, of je nu in Oostenrijk, Frankrijk of Zwitserland bent. Check voor vertrek altijd even de actuele condities op de webcams, zodat je precies weet wat voor weer je kunt verwachten boven op de berg. Volg altijd de adviezen van de lokale autoriteiten en geniet verantwoord van de zon!