Wat te doen bij een ski-ongeluk? Stappenplan voor eerste hulp op de piste

Een stralend blauwe hemel, verse sneeuw en strak geprepareerde pistes: wintersport is voor veel Belgen en Nederlanders het hoogtepunt van het jaar. Toch schuilt een ongeluk in een klein hoekje. Een stuurfout, een ijsplaat of een onoplettende mede-inwoner van de berghelling kan binnen een fractie van een seconde leiden tot een flinke botsing of valpartij. Weet jij wat je moet doen als je als eerste aankomt bij een ski-ongeluk? Kalm blijven en methodisch handelen is dan cruciaal voor de veiligheid van het slachtoffer en van jezelf. In dit artikel overlopen we stap voor stap hoe je effectief eerste hulp verleent op de piste.

Stap 1: Beveilig direct de plek van het ongeval

Voordat je je over het slachtoffer ontfermt, moet je voorkomen dat er nog meer skiërs of snowboarders op de plek van het onheil inrijden. Zeker op drukke pistes, bij verminderd zicht of net achter een heuvelrug is de kans op een kettingbotsing reëel.

• Markeer de plek: Steek je ski's kruislings bergopwaarts in de sneeuw, zo'n tien tot vijftien meter boven het slachtoffer. Zet het kruis duidelijk zichtbaar neer met de punten omlaag. Ben je snowboarder? Steek dan je board rechtop in de sneeuw.
• Zorg voor je eigen veiligheid: Ga zelf nooit op een gevaarlijke, onoverzichtelijke plek stilstaan zonder waarschuwing. Trek bij dichte mist of sneeuwval eventueel een felgekleurd kledingstuk uit om zwaaiend naderende skiërs te waarschuwen.
• Schakel omstanders in: Vraag andere wintersporters om hogerop op de piste vaart te minderen en het verkeer te dirigeren, zodat er een veilige werkruimte rond het slachtoffer ontstaat.

Stap 2: Beoordeel het slachtoffer en verleen eerste hulp

Zodra de omgeving veilig is, richt je je volledig op de gewonde skiër of snowboarder. Het doel van eerste hulp op de piste is stabiliseren en beschermen tegen onderkoeling tot de professionele hulpdiensten arriveren.

• Controleer het bewustzijn: Spreek de persoon luid en duidelijk aan en vraag waar hij of zij pijn heeft. Reageert iemand niet? Controleer dan direct de ademhaling.
• Laat de helm zitten bij nek- of rugklachten: Tenzij het slachtoffer niet meer ademt en reanimatie noodzakelijk is, laat je de skihelm altijd op het hoofd. Het onzorgvuldig afnemen van een helm kan eventueel nekwervelletsel ernstig verergeren.
• Beweeg het slachtoffer niet onnodig: Vermoed je een breuk aan armen, benen of gewrichten? Probeer het lichaamsdeel niet recht te trekken, maar laat het in de positie liggen waarin je het aantrof.
• Bescherm tegen de kou: De sneeuw onttrekt razendsnel lichaamswarmte. Leg indien mogelijk een extra ski-jas of een isolerend reddingsdeken onder en over het slachtoffer om onderkoeling te voorkomen. Blijf rustig praten en stel de gewonde gerust.

Stap 3: Hulpdiensten inschakelen bij een ski-ongeluk

Bij ernstig letsel of aanhoudende hevige pijn moet de pistedienst (piste redding) zo snel mogelijk worden gealarmeerd. Zorg dat je voor vertrek altijd het lokale noodnummer van het skigebied in je telefoon hebt opgeslagen; dit staat steevast vermeld op de pistekaart of de skipas. Heb je dat nummer niet bij de hand? Bel dan direct het algemene Europese alarmnummer 112.

Houd bij het doorgeven van de melding rekening met de klassieke wie-wat-waar vragen:

1. Waar bevindt het ongeluk zich? Noem de naam of het nummer van de piste en zoek naar de dichtstbijzijnde pistepaaltjes (markeringsborden aan de zijkant van de afdaling). Deze paaltjes bevatten specifieke nummers waarmee de reddingsdienst exact weet waar je bent.
2. Wat is er gebeurd? Geef aan of het om een botsing of valpartij gaat en hoeveel personen gewond zijn.
3. Wat is de toestand van het slachtoffer? Vermeld of de persoon bij bewustzijn is, kan praten en welke zichtbare verwondingen er zijn.
4. Hoe zijn de weersomstandigheden? Mist of harde wind kan bepalen of de reddingsdienst per sneeuwscooter, banaan (akia) of traumahelikopter moet uitrukken.

Stap 4: Noteer gegevens en handel de situatie correct af

Wanneer de professionele redders ter plaatse zijn, draag je de zorg over en beantwoord je eventuele vragen. Is het ongeval veroorzaakt door een botsing met een andere skiër? Blijf dan beiden ter plaatse tot de pistedienst of politie de situatie heeft geregistreerd. Dit is niet alleen een ethische plicht volgens de internationale pisteregels, maar ook wettelijk verplicht voor de verzekering.

Noteer namen, telefoonnummers en verzekeringsgegevens van alle betrokkenen én eventuele getuigen. Maak gerust met je smartphone foto's van de situatie, de ligging van het materiaal en de sneeuwcondities ter plaatse. Deze gegevens zijn van onschatbare waarde voor de latere administratieve afhandeling met je reis- of ongevallenverzekering.

Goede voorbereiding verkleint de risico's

Hoewel een ongeluk nooit volledig uit te sluiten is, kun je het risico op narigheid aanzienlijk verkleinen door verstandig van start te gaan. Zorg voor goed onderhouden materiaal met correct afgestelde bindingen en draag altijd een gecertificeerde helm. Pas je snelheid aan je eigen niveau, de drukte en het zicht aan.

Wil je voor vertrek weten hoe de omstandigheden op de berg erbij liggen? Check dan vooraf de actuele beelden via SkiAtlas.be. Op onze live skiwebcams zie je meteen of een bergtop gehuld is in dichte mist, of de pistes ijzig ogen of dat het juist heerlijk rustig is. Met een helder inzicht in het weer en een goede dosis alertheid hou je elke skidag veilig en plezierig voor iedereen.